Αρχική Βιβλιοκριτική Βιβλία για ενήλικες Σοφία Γαβριηλίδου - Φλυαρία και Λακωνικότητα στους τίτλους των βιβλίων για παιδιά
Σοφία Γαβριηλίδου - Φλυαρία και Λακωνικότητα στους τίτλους των βιβλίων για παιδιά PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Admin   
Τρίτη, 04 Μάρτιος 2014 17:02

Σοφία Γαβριηλίδου
Φλυαρία και Λακωνικότητα στους τίτλους των βιβλίων για παιδιά,
Θεσσαλονίκη, Ζυγός,  Θεσσαλονίκη, σελ. 359


Είναι γεγονός ότι η θεωρία και κριτική που αφορά στην παιδική λογοτεχνία έχει αξιόλογες μελέτες και σκιαγραφεί το λογοτεχνικό περιβάλλον με επάρκεια, αγγίζοντας θέματα του κειμένου, της ιδεολογίας και της εικονογράφησης. Η πρωτοτυπία της παρούσας μελέτης έγκειται στο ότι εστιάζει στους τίτλους των παιδικών βιβλίων και διατρέχει συνοπτικά την ιστορία και ζητήματα θεωρία της παιδικής λογοτεχνίας. Ο τίτλος ενός βιβλίου σηματοδοτεί συνήθως την συγγραφική πρόθεση, είναι πηγή πληροφοριών, υπαινιγμών, προβληματισμών κ.ο.κ. και είναι το πρώτο κάλεσμα προς τον αναγνώστη που θα περιδιαβεί τις σελίδες του βιβλίου στη συνέχεια
Το υλικό του βιβλίου επιμερίζεται σε τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο με τίτλο   «Τιτλοφόρηση και παιδική λογοτεχνία: εννοιολογικές προσεγγίσεις» δίνονται εννοιολογικές προσεγγίσεις που αφορούν στοιχεία όπως το περικείμενο/παρακείμενο και ειδικά τον τίτλο των βιβλίων που σύμφωνα με τον Genette είναι ένα περιτύλιγμα που μετατρέπει το κείμενο σε βιβλίο. Η συγγραφέας προχωρεί σε σύντομη ανασκόπηση της καθιέρωσης του τίτλου στα κείμενα και στα βιβλία, αναφέρει το επιστημονικό ενδιαφέρον για τα περικείμενα και την έκφραση προβληματισμών και απόψεων σε συνέδρια που η θεματική τους αφορούσε το φαινόμενο των τίτλων.
Στο δεύτερο κεφάλαιο δηλώνεται η στοχοθεσία της έρευνας, η μεθοδολογία που ακολουθεί η συγγραφέας, το υλικό της έρευνας και οι πηγές άντλησης του υλικού.
«Ιστορική επισκόπηση της τιτλοφόρησης λογοτεχνικών βιβλίων για παιδιά» τιτλοφορείται το τρίτο κεφάλαιο. Εδώ επιχειρούνται «διαδρομές» σε τίτλους βιβλίων του 19ου  και 20ου αιώνα, με έμφαση στη μεταπολεμική παιδική λογοτεχνία και στον 21ο αιώνα. Εστιάζει η  μελέτη στον ηθικοθρησκευτικό λόγο του 19ου αιώνα όπως προκύπτει από  τους τίτλους των βιβλίων. Παρακολουθώντας κανείς τους τίτλους των βιβλίων διαπιστώνει τον βαθμό  ιδεολογικής, θεματικής και υφολογικής  μετατόπισης που διαγράφονται στην παιδική λογοτεχνία. Ο μεγάλος αριθμός τίτλων που παρατίθενται αποκαλύπτει σημαντικές πληροφορίες περί αυτών των αλλαγών. Έτσι την έντονη προσωποποίηση, το φαινόμενο του υποκορισμού  διαδέχονται τα επινοημένα προσωπωνύμια  με νεολογισμούς σε φωνητικό και σημασιολογικό επίπεδο με παιδοκεντρικό και παιγνιώδη χαρακτήρα, που στόχο έχουν την ψυχαγωγία του αναγνώστη. Οι τίτλοι γίνονται αποκαλυπτικοί για ποικίλα θέματα έως και την ηλικιακή κατηγορία του αναγνωστικού κοινού στο οποίο απευθύνεται το βιβλίο. Η ιδεολογική ανανέωση στην παιδική λογοτεχνία και τα εκπαιδευτικά συστήματα που εστιάζουν στις διαπολιτισμικές σπουδές επηρεάζουν την εξέλιξη του βιβλίου.
Στο βιβλίο ξετυλίγεται και το εκδοτικό γίγνεσθαι των περιόδων αυτών, αλλά και παράγοντες όπως η τηλεόραση, ο κινηματογράφος κ.α. Εκτενώς η κ. Γαβριηλίδου αναπτύσσει τον διδακτισμό στο παιδικό βιβλίο και τον βαθμό της εξέλιξής του έως σήμερα.
Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο η συγγραφέας αναφέρεται και σε διασκευαστικές τιτλικές ανακατασκευές, σε μεταφραστικά θέματα και ζητήματα όπως η  εικονογράφηση, η οπτική της αφήγησης και σε  ζητήματα που ενισχύουν δεξιότητες των μικρών παιδιών τα οποία καλούνται να αποκωδικοποιήσουν κάθε λεκτικό και εικονογραφικό κώδικα των βιβλίων. Σχολιάζονται βιβλία που ανατρέπουν τις αναγνωστικές συμβάσεις καθώς ιδεολογικά τα κλασσικά παραμύθια. Συγκεκριμένα αναφέρονται μεταμοντέρνα κείμενα και τίτλοι βιβλίων που αμφισβητούν τις αντιλήψεις των πρώτων κειμενικών καταγραφών. Οι αναφορές και οι πληροφορίες που προσφέρονται στο βιβλίο για τις διασκευές και τις μεταφράσεις των παιδικών βιβλίων στη σύγχρονη εποχή, είναι ιδιαίτερα χρήσιμες και εύστοχες αφού η κ. Γαβριηλίδου και σε προηγούμενο βιβλίο της ασχολήθηκε με το θέμα των διασκευών («Το δύσκολο επάγγελμα του κλασικού ήρωα» University Studio Press, 2008).
Η μελέτη αυτή δεν είναι μόνο  ένα σημαντικό βοήθημα στο πεδίο των μεταφραστικών σπουδών σχετικά με το παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο, αλλά μια συνοπτική διαδρομή στο παιδικό βιβλίο στηριζόμενη σε πλούσια ελληνική και ξένη βιβλιογραφία. Ιδανικό και πρωτότυπο βιβλίο για μελετητές/τριες, φοιτητές/τριες και κάθε έναν που το ενδιαφέρον του είναι στο παιδικό βιβλίο.

Τσιλιμένη Τασούλα,
Αναπληρώτρια Καθ. Παν. Θεσσαλίας