Αρχική Τεύχος 33 «Κατάλληλον δι’ ανηλίκους»: τί είδους αναγνώστες εννοούνται στις διασκευές για «παιδιά»;
«Κατάλληλον δι’ ανηλίκους»: τί είδους αναγνώστες εννοούνται στις διασκευές για «παιδιά»; PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Anastasia Oikonomidou   

«Κατάλληλον  δι’ ανηλίκους»: τί είδους αναγνώστες εννοούνται στις διασκευές για «παιδιά»;[1]

Αναστασία Οικονομίδου

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΔΠΘ

Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία

Εάν «διασκευάζω» σημαίνει «αλλάζω κάτι ώστε να είναι κατάλληλο για ορισμένη άλλη χρήση ή να ικανοποιεί ορισμένες ανάγκες»[2], αντιλαμβάνεται κανείς ότι διασκευάζω για παιδιά σημαίνει «[μεταπλάθω] σε απλούστερη μορφή τη λογοτεχνία για ενήλικες, ώστε να προσεγγισθεί και να συγκινηθεί ένα διαφορετικό, μικρότερης ηλικίας, κοινό» (Καλκάνη, 2004, σ.11, η έμφαση δική μου), το οποίο δεν διαθέτει ούτε την αναγνωστική ευχέρεια ούτε την εμπειρία λογοτεχνικών αναγνωσμάτων που έχει ένα ενήλικο κοινό. Πρόκειται, δηλαδή, για μία διαδικασία, η οποία «στρέφει» το κείμενο προς έναν άλλο αποδέκτη ή, για να το θέσουμε αλλιώς, υπονοεί έναν άλλου τύπου αναγνώστη.

Πώς, όμως, εντοπίζουμε τον εννοούμενο αναγνώστη ενός λογοτεχνικού έργου; Όπως μας έχουν δείξει οι θεωρίες της αναγνωστικής ανταπόκρισης[3], ο μόνος ασφαλής τρόπος είναι  να στραφούμε στο ίδιο το κείμενο και να εξετάσουμε τις προϋποθέσεις ή αλλιώς τους περιορισμούς που το ίδιο θέτει για την κατανόησή του. Στην περίπτωση ενός λογοτεχνικού κειμένου, πιο συγκεκριμένα, οι περιορισμοί αυτοί μπορεί να αφορούν την πλοκή και τους χαρακτήρες του, τη γλώσσα, βέβαια, και το ύφος του κειμένου, τα αφηγηματικά/ νοηματικά/ ιδεολογικά του κενά και, τέλος, τα νοήματά του. Σύμφωνα με τον Wolfgang Iser, ο εννοούμενος αναγνώστης ορίζεται ως η περσόνα που διαγράφεται από αυτούς ακριβώς τους περιορισμούς του κειμένου, ως ένας «ρόλος που προσφέρεται από το ίδιο το κείμενο» και, τέλος, ως «θέση» από την οποία ο αναγνώστης μπορεί να «πραγματώσει» το κείμενο (Iser, 1978, pp. 36-38, στο Οικονομίδου, 2016).

 



[1]Το άρθρο βασίζεται στο κεφάλαιο με τίτλο «Με άλλα λόγια…Ο εννοούμενος αναγνώστης των διασκευών για παιδιά» στο Οικονομίδου, Σ. (2016). Το παιδί πίσω απ’ τις λέξεις. Ο εννοούμενος αναγνώστης των παιδικών βιβλίων. Αθήνα: Gutenberg.

[2]Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1998).

[3] Ενδεικτικά αναφέρουμε τους θεωρητικούς: Wayne Booth, Aidan Chambers, Gérard Genette, Norman Holland, Wolfgang Iser, Gerald Prince.

 

Πλήρες άρθρο